VCA-certificering: wat je als ondernemer moet weten

·

VCA-certificering: wat je als ondernemer moet weten

Je wilt werken op een bouwplaats, bij een industrieel bedrijf of in de logistiek. Dan kom je er bijna niet omheen: een VCA-certificaat. Maar wat houdt dat precies in, en wanneer heb jij het nodig als ondernemer of zzp’er? Dit artikel legt het stap voor stap uit.

Wat is VCA en waarom bestaat het?

VCA staat voor Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers. Dat is een mondvol, maar het idee erachter is simpel. Bedrijven die werken op locaties van grote opdrachtgevers moeten kunnen aantonen dat ze veilig werken.

Het systeem is in de jaren negentig ontstaan in de petrochemische industrie. Grote bedrijven als Shell en Akzo Nobel wilden zekerheid dat aannemers en hun medewerkers wisten hoe ze veilig moesten handelen op gevaarlijke werkplekken. Inmiddels is VCA breed ingeburgerd in de bouw, industrie, installatietechniek en het transport.

Als je als zzp’er of kleine ondernemer opdrachten wilt aannemen bij grotere bedrijven, is een VCA-certificaat vaak een harde eis. Niet optioneel, niet onderhandelbaar. Je kunt gewoon niet starten zonder het papier.

Welke VCA-niveaus zijn er?

Er zijn drie veelgebruikte niveaus, elk voor een andere situatie.

VCA Basis is bedoeld voor medewerkers die af en toe op een risicovolle werkplek komen, maar geen leidinggevende rol hebben. Denk aan een monteur die een klus doet bij een fabriek. VCA VOL gaat verder en is voor leidinggevenden en zelfstandigen die regelmatig op dit soort locaties werken. Dit niveau wordt het vaakst gevraagd van zzp’ers in technische sectoren.

Daarnaast bestaat VCA Petrochemie, een zwaarder certificaat voor werk in de olie- en gasindustrie. Dat is een specialisme apart en niet voor iedereen relevant.

Voor bedrijven bestaat ook een bedrijfscertificering, de zogenoemde VCA* of VCA**. Daarmee laat een organisatie als geheel zien dat haar veiligheidsmanagement op orde is. Als eenmanszaak of kleine bv heb je dat doorgaans niet nodig, maar het kan relevant worden als je groeit en personeel aanneemt.

Hoe werkt de VCA-cursus en het examen?

Een VCA-opleiding bestaat uit twee delen: een cursus en een examen. De cursus bereidt je voor op de stof, het examen toetst of je die stof ook echt hebt begrepen.

De cursus kun je klassikaal volgen of online. Klassikale cursussen duren meestal één of twee dagen. Online leren doe je in je eigen tempo, wat handig is als je drukke periodes hebt. Beide varianten zijn geldig voor het examen, dat wordt afgenomen door een erkende exameninstelling.

Het examen zelf bestaat uit meerkeuzevragen. Voor VCA Basis zijn dat er veertig, voor VCA VOL zestig. Je moet respectievelijk 28 en 39 vragen goed hebben om te slagen. Dat klinkt misschien eenvoudig, maar de vragen zijn soms bewust lastig geformuleerd. Voorbereiding loont echt.

Na het slagen ontvang je een diploma dat vijf jaar geldig is. Daarna moet je het verlengen via een herexamen. Aanbieders van cursussen zijn er genoeg, zowel in Nederland als in België (VCA-cursussen), en de kwaliteit verschilt, dus vergelijk van tevoren wat je voor je geld krijgt.

Wat kost een VCA-certificaat?

Kosten lopen uiteen. Een online cursus VCA Basis kun je soms al volgen voor 50 tot 100 euro. VCA VOL kost klassikaal al snel tussen de 150 en 300 euro, exclusief examenkosten. Het examen zelf kost doorgaans 60 tot 100 euro extra.

Tel daarbij op dat je als zzp’er ook je tijd moet rekenen. Een dag cursus is een dag niet factureren. Dat maakt de werkelijke kosten hoger dan het cursusgeld alleen.

Aan de andere kant: zonder het certificaat mis je opdrachten. In technische sectoren is VCA VOL de standaard. De investering verdient zichzelf terug zodra je de eerste klus binnenhaalt die anders naar een gecertificeerde concurrent was gegaan.

Als je de kosten als zakelijke uitgave boekt, zijn ze ook fiscaal aftrekbaar. Dat scheelt weer. Bewaar je facturen goed en noteer het doel van de cursus.

Wat zijn de voordelen voor jou als ondernemer?

Een VCA-certificaat is meer dan een papier dat je in een la legt. Het opent deuren die anders dicht blijven.

Hieronder een overzicht van de concrete voordelen:

  • Je kunt werken voor grote opdrachtgevers in de industrie, bouw en logistiek
  • Je laat zien dat je veiligheid serieus neemt, wat vertrouwen wekt
  • Je onderscheidt jezelf van concurrenten zonder certificaat
  • Je bent beter voorbereid op risicovolle situaties, wat schade en aansprakelijkheid beperkt
  • Je kunt hogere tarieven vragen, omdat je aan strengere eisen voldoet
  • Je diploma is vijf jaar geldig, dus geen jaarlijkse gedoe met verlenging
  • Je kunt het certificaat meenemen naar een volgend project of een andere opdrachtgever

Vooral dat laatste punt is handig. Het certificaat is persoonsgebonden, niet gekoppeld aan een specifiek bedrijf. Verander je van opdrachtgever of start je opnieuw als zzp’er? Je diploma blijft gewoon geldig.

VCA en de Almeerse praktijk

Almere is een stad die bouwt. Altijd al geweest, eigenlijk. Nieuwe wijken, infrastructuurprojecten, bedrijventerreinen die uitbreiden. Dat betekent werk voor aannemers, installateurs, grondwerkers en logistieke dienstverleners. En al die mensen hebben op enig moment te maken met VCA-eisen.

Veel Almeerse zzp’ers in de technische sector ontdekken pas dat ze een VCA-certificaat nodig hebben als ze al een aanvraag hebben ingediend bij een opdrachtgever. Dan is het snel regelen. Gelukkig zijn er cursusaanbieders in de regio en kun je ook online de stof doorwerken, wat past bij de no-nonsense manier van werken die hier gebruikelijk is.

Almere heeft ook een grote groep starters die vanuit een loondienst de stap naar het ondernemerschap zetten. Vaak nemen ze dan hun vakkennis mee, maar vergeten ze dat certificaten die hun werkgever had, niet automatisch overgaan. Als je als zzp’er verder wilt in dezelfde sector, regel dan op tijd je eigen VCA-diploma.

Wanneer heb je VCA niet nodig?

Niet iedereen heeft een VCA-certificaat nodig. Dat is goed om te weten, zodat je geen onnodige kosten maakt.

Werk je uitsluitend in een kantooromgeving, als consultant, in de ICT of in een andere sector zonder fysieke risico’s? Dan is VCA waarschijnlijk niet relevant voor jou. Een webdeveloper die bij een klant op kantoor komt, hoeft geen VCA te hebben. Een IT-beheerder die servers installeert in een schoon en veilig datacenter ook niet.

Maar zodra je werkzaamheden plaatsvinden op bouwplaatsen, bij industriële installaties, in magazijnen met zware machines of in de buitenlucht met gevaarlijke stoffen, verandert dat snel. De grens is niet altijd scherp. Twijfel je? Vraag het aan je opdrachtgever voordat je begint. Die weet precies welke eisen gelden op hun locatie.

Sommige opdrachtgevers vragen VCA ook als voorzorgsmaatregel, zelfs als het strikt genomen niet verplicht is. Ze willen gewoon zekerheid. Dan heb je de keuze: certificaat halen of de opdracht laten gaan.

Veelgestelde vragen over VCA-certificering

Is een VCA-certificaat verplicht voor zzp’ers?

Er is geen wettelijke verplichting voor zzp’ers om een VCA-certificaat te hebben. De verplichting komt vanuit opdrachtgevers. Grote bedrijven en overheidsinstellingen stellen VCA als eis in hun contracten en aanbestedingen. Werk je in een sector waar dit gebruikelijk is, dan is het in de praktijk wel degelijk verplicht als je opdrachten wilt binnenhalen.

Hoe lang duurt het om een VCA-certificaat te halen?

Dat hangt af van het niveau en de manier van leren. VCA Basis kun je soms in één dag afronden, inclusief cursus en examen. VCA VOL vraagt meer voorbereiding en neemt gemiddeld één tot twee dagen in beslag. Online leren kan dit uitsmeren over meerdere avonden. Het examen zelf duurt maximaal negentig minuten.

Wat gebeurt er als mijn VCA-certificaat verloopt?

Na vijf jaar is je diploma verlopen. Je kunt dan niet meer aantonen dat je gecertificeerd bent, wat betekent dat opdrachtgevers je mogelijk niet meer toelaten op hun locatie. Je moet opnieuw examen doen om je certificaat te verlengen. Er is geen automatische verlenging. Zet de vervaldatum in je agenda, zodat je niet voor verrassingen staat midden in een lopend project.

Meer om te lezen